Szczegóły wydarzenia
Powstanie Muzeum Żydów Mazowieckich

Zakończył się trwający od sierpnia 2011 r., remont XIX-wiecznej synagogi w Płocku.Odrestaurowany obiekt przeznaczono na Muzeum Żydów Mazowieckich. Placówka ma rozpocząć działalność w marcu jako oddział płockiego Muzeum Mazowieckiego.Inicjatorem renowacji i adaptacji budynku na muzeum jest Stowarzyszenie Synagoga Płocka, które na ten cel zebrało około 1,3 mln zł. Koszt całej inwestycji wyniósł ponad 9 mln zł, z czego 7,7 mln zł pochodziło ze środków Unii Europejskiej.

Wiceminister kultury Piotr Żuchowoski podkreślił, że nie sposób zrozumieć polskiego dziedzictwa bez udziału Żydów. Dodał, że takie inicjatywy, jak odnowienie płockiej synagogi i utworzenie w niej muzeum poświęconego historii Żydów na Mazowszu, przełamują krzywdzące stereotypy o polskim antysemityzmie. "Bez naszych działań tych stereotypów nigdy nie zmienimy. Dziękuję tym, którzy w sposób oddolny i autentyczny zaangażowali się w odbudowę synagogi jako materialnego świadka obecności Żydów w Płocku" - powiedział Żuchowski.

Remont synagogi i prace restauracyjne polegały na wzmocnieniu konstrukcji budynku, w tym fundamentów i ścian oraz na położeniu nowego dachu, a także na przywróceniu układu wnętrz XIX wieku. Najważniejszą częścią Muzeum Żydów Mazowieckich będzie multimedialna ekspozycja poświecona ich historii i kulturze. Odrębną część stanowić będzie ekspozycja poświęcona Holokaustowi. Znajdą się tam m.in. obrazy Feliksa Tuszyńskiego, 91-letniego malarza urodzonego w Płocku w rodzinie żydowskiej, który od 1950 r. mieszka w Australii - 40 prac ofiarował placówce sam artysta.

Popadająca od wielu lat w ruinę płocka synagoga to budynek murowany, dwukondygnacyjny, wzniesiony w stylu klasycystycznym. Jest jedną z nielicznych bożnic zachowanych na Mazowszu i jedyną na terenie regionu płockiego. Projekt adaptacji zakłada odtworzenie wyglądu synagogi z lat 60. XIX wieku. Zabezpieczona zostanie konstrukcja budynku, wzmocnione zostaną jego fundamenty, wymieniony zostanie dach. Aranżacja multimedialna wnętrz poprzez wizualizacje opowiadać będzie o historii osadnictwa Żydów na Mazowszu, a także o obrzędach religijnych judaizmu, obyczajach, muzyce i kuchni żydowskiej -ekranami staną się m.in. okna synagogi. Odrębna ekspozycja poświęcona będzie Holokaustowi. Wnętrza będą przystosowane do organizowania zajęć edukacyjnych a także koncertów.

Synagoga w Płocku została wybudowana około 1810 r. W 1870 r. przeprowadzono w niej remont, podczas którego we wnętrzu wzniesiono nowy Aron ha-Kodesz, szafę na zwoje Tory. W czasie II wojny światowej w synagodze mieściła się siedziba Judenratu, czyli Rady Żydowskiej, administrującej tamtejszym gettem. W 1949 r. społeczność żydowska uruchomiła w budynku spółdzielnię dziewiarską. W 1959 r. przeszedł on na własność Skarbu Państwa i został wpisany do rejestru zabytków.

W 1991 r. ówczesny wojewoda płocki przekazał nieruchomość miastu. W 1997 r. synagogę odzyskała gmina żydowska z siedzibą w Łodzi, która rok później na mocy ugody z Urzędem Miasta Płocka zrzekła się praw do nieruchomości w zamian za 224 tys. zł. W styczniu 2004 r. płoccy radni większością głosów podjęli uchwałę o wystawieniu na sprzedaż synagogi. Później wycofali się z tego pomysłu, rozważając możliwość dzierżawy. Dla ratowania bożnicy zawiązało się Stowarzyszenie Synagoga Płocka, skupiające ludzi kultury i przedsiębiorców, które ostatecznie przejęło od miasta budynek.

Przed II wojną światową na terenie Mazowsza mieszkało około 600 tys. Żydów. W samym Płocku ludność pochodzenia żydowskiego stanowiła 9 tys. osób, blisko jedną trzecią wszystkich mieszkańców miasta. Holocaust przeżyła nieliczna grupa, która w większości opuściła miasto, emigrując pod koniec lat 50., a następnie 60. XX wieku, głównie do Izraela i USA.

© Wszystkie prawa zastrzeżone